- آتش چگونه شروع میشود؟
- چهاروجهی حریق چیست؟
- سه لایه ایمنی: پیشگیری، تشخیص و اطفا
- مهمترین علتهای آتشسوزی و راه پیشگیری
- تشخیص زودهنگام حریق
- هشداردهنده را کجا و چطور نصب کنیم؟
- تفاوت هشداردهنده خانگی و سیستم اعلام حریق ساختمان
- هنگام آتشسوزی چه کنیم؟
- خاموش کردن آتش روغن، آتش برق، بوی گاز
- انواع حریق و کپسول مناسب هرکدام
- ایمنی حریق به تفکیک محیط
- آموزش استفاده از کپسول آتش نشانی (روش PASS)
- جمع بندی؛ چکلیست جامع ایمنی حریق
آتشسوزی ممکن است بر اثر یک اتصال برق، نشت گاز، بیاحتیاطی هنگام آشپزی یا نگهداری نامناسب مواد قابل اشتعال اتفاق بیفتد. ایمنی حریق مجموعهای از اقدامات برای جلوگیری از شروع آتشسوزی، شناسایی سریع خطر و مهار آتش در مراحل اولیه است. رعایت این اصول کمک میکند احتمال وقوع حادثه کاهش پیدا کند و در صورت بروز آتشسوزی، جان افراد و اموال کمتر در معرض خطر قرار بگیرند.
برای ایجاد ایمنی در برابر حریق، تنها خرید کپسول آتشنشانی کافی نیست؛ بلکه باید عوامل ایجاد آتش را بشناسید، تجهیزات هشداردهنده مناسبی داشته باشید، مسیرهای خروج اضطراری را مشخص کنید و بدانید هنگام وقوع حادثه چه واکنشی نشان دهید. این موضوع در خانه، ساختمانهای مسکونی، فروشگاهها، کارگاهها و انبارها اهمیت دارد؛ زیرا هر محیط با توجه به وسایل، مواد و فعالیتهای موجود، خطرات متفاوتی دارد.
در ادامه با اصول ایمنی حریق، نحوه شروع آتشسوزی و سه مرحله اصلی محافظت در برابر آن آشنا میشوید تا بتوانید برای ایمنتر کردن محیط زندگی یا کار خود تصمیمهای درستی بگیرید.
آتش چگونه شروع میشود؟
برای شروع و ادامه آتشسوزی، سه عامل اصلی شامل ماده سوختنی، حرارت و اکسیژن باید در شرایط مناسب کنار یکدیگر قرار بگیرند. به ارتباط این سه عامل، مثلث حریق گفته میشود. برای مثال، در یک آتشسوزی خانگی، گاز یا روغن میتواند نقش ماده سوختنی، شعله اجاق نقش منبع حرارت و اکسیژن موجود در هوا نقش عامل پشتیبان احتراق را داشته باشد.
- هرکدام از این سه عامل نقش مشخصی در ایجاد آتش دارند:
ماده سوختنی (Fuel): موادی مانند چوب، کاغذ، پارچه، بنزین، گاز و پلاستیک که قابلیت سوختن دارند. - حرارت (Heat): انرژی لازم برای رساندن ماده سوختنی به دمای اشتعال که میتواند از شعله، جرقه، سطح داغ یا اتصال برق ایجاد شود.
- اکسیژن (Oxygen): گازی که در هوای محیط وجود دارد و احتراق را پشتیبانی میکند.
اگر یکی از این سه عامل به شکل مؤثر حذف شود، آتش نمیتواند به سوختن ادامه دهد. به همین دلیل، روشهای اطفای حریق بر قطع یا کنترل یکی از عوامل مثلث حریق تمرکز دارند. برای مثال، آب با کاهش دمای مواد در حال سوختن، حرارت را کم میکند؛ پتو یا درپوش مناسب با محدود کردن دسترسی اکسیژن میتواند برخی آتشهای کوچک را مهار کند و خاموشکننده مناسب نیز با سازوکار مخصوص خود احتراق را متوقف میکند.
چهاروجهی حریق چیست؟
در بررسی دقیقتر فرآیند احتراق، علاوه بر سه عامل بالا، عامل دیگری به نام واکنش زنجیرهای شیمیایی نیز در نظر گرفته میشود. ترکیب این عامل با سه ضلع مثلث حریق، هرم حریق را تشکیل میدهد.
واکنش زنجیرهای به فرآیند شیمیایی پیوستهای گفته میشود که باعث ادامه یافتن احتراق میشود. بعضی خاموشکنندهها، مانند برخی ترکیبات پودر شیمیایی، با مختل کردن این واکنش به خاموش شدن شعله کمک میکنند. در واقع، تفاوت اصلی مثلث و چهاروجهی حریق در این است که مدل چهاروجهی، نقش واکنش زنجیرهای را نیز در تداوم آتش نشان میدهد. شناخت این مفهوم کمک میکند بهتر متوجه شوید چرا خاموشکنندههای مختلف با روشهای متفاوتی آتش را مهار میکنند.

سه لایه ایمنی: پیشگیری، تشخیص و اطفا
ایمنی حریق زمانی به شکل مؤثر اجرا میشود که سه مرحله پیشگیری، تشخیص و اطفای حریق در کنار یکدیگر قرار بگیرند. هرکدام از این مراحل وظیفه متفاوتی دارند و نبود هر یک میتواند احتمال خسارت ناشی از آتشسوزی را افزایش دهد.
- پیشگیری از حریق (Fire Prevention): هدف از پیشگیری، جلوگیری از ایجاد شرایطی است که آتشسوزی را به وجود میآورند. برای مثال، بررسی سیمکشی برق، جلوگیری از استفاده همزمان از چند وسیله پرمصرف در یک پریز، سرویس وسایل گرمایشی و دور نگهداشتن مواد قابل اشتعال از منابع حرارتی از اقدامات مهم این مرحله هستند.
- تشخیص و اعلام حریق (Fire Detection): حتی با رعایت تمام نکات پیشگیرانه، احتمال وقوع حادثه بهطور کامل از بین نمیرود. در این مرحله، تجهیزات تشخیص و اعلام حریق مانند دتکتور دود، دتکتور حرارت و آژیر هشدار به شناسایی سریع آتشسوزی کمک میکنند. تشخیص زودهنگام باعث میشود افراد فرصت بیشتری برای خروج از محیط و درخواست کمک داشته باشند.
- اطفای حریق (Fire Suppression): این مرحله به کنترل و خاموش کردن آتش با استفاده از تجهیزات مناسب اختصاص دارد. کپسول آتشنشانی، جعبه آتشنشانی و سیستمهای اطفای ثابت مانند اسپرینکلر از جمله تجهیزات این بخش هستند. انتخاب روش اطفا به نوع مواد در حال سوختن و شرایط محیط بستگی دارد. استفاده از خاموشکننده دستی نیز فقط زمانی مجاز است که آتش محدود باشد، فرد آموزش کافی داشته باشد و مسیر خروج امن باقی بماند.
برای مثال، در یک فروشگاه میتوان با بررسی سیمکشی و جلوگیری از نگهداری نامناسب مواد قابل اشتعال، احتمال شروع آتشسوزی را کاهش داد. نصب دتکتور دود به تشخیص سریع حادثه کمک میکند و وجود کپسول آتشنشانی متناسب با خطرات محیط، امکان مقابله با حریق ابتدایی را فراهم میکند.
مهمترین علتهای آتشسوزی و راه پیشگیری
- آشپزخانه: هنگام سرخ کردن یا پختوپز اجاق را رها نکنید. روغن داغ، دستمال و پارچه را از شعله دور نگه دارید.
- برق: سهراهیهای پشتهم، سیم آسیبدیده، شارژر داغ و پریز شل از علتهای رایجاند. در صورت داغ شدن یا بوی سوختگی، وسیله را قطع کنید و بررسی تخصصی انجام دهید.
- گرمایش: بخاری و بخاریهای برقی باید از پرده، مبل و رختخواب فاصله داشته باشند و قبل از خواب خاموش یا ایمن شوند.
- گاز: شیلنگ، بست و اتصالات را بررسی کنید و از وسایل گازسوز غیراستاندارد استفاده نکنید.
- سیگار و شمع: در اتاق خواب سیگار نکشید و شمع روشن را بیمراقب رها نکنید.
- مواد قابل اشتعال: بنزین، تینر و اسپری را از منابع حرارتی دور و در ظرف مناسب نگه دارید.
تشخیص زودهنگام حریق
تشخیص سریع دود و نشانههای اولیه آتشسوزی، فرصت بیشتری برای خروج افراد و جلوگیری از گسترش حریق فراهم میکند. هشداردهنده دود یکی از مهمترین تجهیزات ایمنی در خانه و ساختمان است که با شناسایی ذرات دود در هوا، پیش از آنکه آتش به مرحله خطرناک برسد، هشدار صوتی میدهد. در ساختمانهای بزرگتر نیز از دتکتورها و سیستمهای اعلام حریق استفاده میشود تا وقوع حریق در بخشهای مختلف شناسایی و به ساکنان یا مسئولان ساختمان اطلاع داده شود. هشداردهنده دود با تشخیص زودهنگام دود، افراد را از وقوع احتمالی آتشسوزی مطلع میکند؛ حتی زمانی که شعله هنوز دیده نمیشود یا حریق در اتاق دیگری شروع شده است. این موضوع بهویژه هنگام خواب اهمیت دارد؛ زیرا افراد ممکن است متوجه بوی دود یا شروع آتشسوزی نشوند.
بر اساس گزارشهای انجمن ملی حفاظت در برابر آتش (NFPA)، بخش بزرگی از مرگهای ناشی از آتشسوزی خانگی در خانههایی رخ میدهد که هشداردهنده دود نداشتهاند یا هشداردهندهشان کار نمیکرده است.
نکته مهم این است که هشداردهنده دود وسیلهای برای خاموش کردن آتش نیست؛ وظیفه آن شناسایی خطر و اعلام هشدار است. بنابراین، پس از شنیدن آژیر باید موضوع را جدی بگیرید، افراد را از مسیر امن خارج کنید و در صورت مشاهده حریق با آتشنشانی تماس بگیرید.
هشداردهنده را کجا و چطور نصب کنیم؟
هشداردهنده دود را در هر طبقه، داخل اتاقهای خواب و بیرون محدوده خواب نصب کنید. هشداردهنده را بهصورت دورهای تست کنید، باتری را طبق توصیه سازنده تعویض کنید و خود دستگاه را هم طبق دفترچه در زمان مقرر عوض کنید. اگر در خانه از بخاری، آبگرمکن یا وسایل گازسوز استفاده میکنید، هشداردهنده دود جای هشداردهنده مونوکسید کربن (CO) را نمیگیرد. این دو دستگاه مجزا هستند.
تفاوت هشداردهنده خانگی و سیستم اعلام حریق ساختمان
هشداردهنده دود خانگی و سیستم اعلام حریق ساختمان هر دو برای شناسایی خطر و اطلاعرسانی استفاده میشوند، اما از نظر ساختار، وسعت پوشش و نحوه عملکرد تفاوت دارند. هشداردهنده خانگی معمولاً دستگاهی مستقل و کوچک است که در یک محل نصب میشود. حسگر داخلی آن وجود دود را تشخیص میدهد و آژیر تعبیهشده در همان دستگاه به صدا درمیآید. این مدلها میتوانند باتریخور یا متصل به برق باشند و برای خانهها، واحدهای مسکونی و فضاهای کوچک کاربرد دارند. در مقابل، سیستم اعلام حریق ساختمان مجموعهای از تجهیزات متصل به هم است که برای شناسایی و اعلام حریق در بخشهای مختلف یک ساختمان طراحی میشود.
برای یک خانه یا واحد کوچک، چند هشداردهنده مستقل با نصب درست معمولاً کافی است. اما در ساختمانهای چندواحدی، فروشگاهها، کارگاهها و انبارها، چون باید حریق در بخشهای مختلف شناسایی شود و پیام به مسئول ساختمان برسد، سیستم اعلام حریق مرکزی لازم است. انتخاب نهایی باید متناسب با کاربری، مساحت و مقررات ساختمان باشد.
هنگام آتشسوزی چه کنیم؟
هنگام آتشسوزی، اولویت همیشه حفظ جان افراد و خروج ایمن از ساختمان است، نه نجات وسایل یا خاموش کردن آتش. اگر شعله یا دود را مشاهده کردید، دیگران را مطلع کنید، از نزدیک شدن به محل حریق خودداری کنید و در صورت امکان از نزدیکترین مسیر امن خارج شوید. پس از رسیدن به محل امن با شماره ۱۲۵ آتشنشانی تماس بگیرید و نشانی دقیق، محل حریق و وضعیت افراد داخل ساختمان را اطلاع دهید.
همچنین پیش از استفاده از خاموشکننده، این شرایط را بررسی کنید:
- همه افراد از ساختمان خارج شدهاند.
با ۱۲۵ تماس گرفته شده یا کسی در حال تماس است.
آتش کوچک، محدود و در حال گسترش نیست.
کپسول برای ماده در حال سوختن مناسب است.
نحوه استفاده را میدانید.
اتاق پر از دود نیست.
پشت سر شما یک مسیر خروج باز و امن وجود دارد.
اگر تمام این شرایط برقرار است، میتوانید با رعایت دستورالعمل کپسول برای مهار حریق اقدام کنید؛ اما اگر حتی یکی از این موارد برقرار نیست، خارج شوید و در را ببندید.
اگر ساختمان پر از دود شد
- نزدیک کف حرکت کنید، چون دود و حرارت در بالای فضا بیشتر است.
- قبل از باز کردن هر در، با پشت دست آن را لمس کنید. اگر داغ بود، باز نکنید و مسیر دیگری انتخاب کنید.
- از آسانسور استفاده نکنید.
- درها را پشت سرتان ببندید تا دود و آتش کندتر پخش شود.
اگر مسیر خروج مسدود شد:
به اتاقی با پنجره بروید، در را ببندید و شکافهای اطراف آن را تا حد ممکن با پارچه مرطوب بپوشانید. با ۱۲۵ تماس بگیرید و موقعیت دقیق خودتان را اعلام کنید. کنار پنجره بایستید و با پارچه یا چراغقوه خودتان را نشان دهید. تا زمانی که مسیر امن دارید، بهجای ماندن خارج شوید.
اگر لباس آتش گرفت:
ندوید. بایستید، روی زمین بخوابید، صورتتان را بپوشانید و روی زمین بغلتید تا شعله خاموش شود.
بعد از خروج از ساختمان:
در نقطه تجمع از پیش تعیینشده بمانید.
هرگز برای برداشتن وسایل یا نجات حیوان خانگی برنگردید.
اگر کسی داخل مانده، به آتشنشانی اطلاع دهید.
تا تأیید نیروهای امدادی وارد ساختمان نشوید.
آموزش کودکان:
به کودکان بیاموزید که با شنیدن آژیر یا دیدن دود خارج شوند و بیرون بمانند. نقطه تجمع را نشانشان بدهید. NFPA توصیه نمیکند به کودکان کار با کپسول آموزش داده شود، چون توان و قضاوت لازم برای تشخیص اندازه آتش را ندارند.

خاموش کردن آتش روغن، آتش برق، بوی گاز
همه آتشسوزیها را نمیتوان با یک روش مهار کرد. استفاده از روش اشتباه، بهویژه در حریق روغن و تجهیزات برقدار، ممکن است باعث گسترش آتش یا ایجاد خطر برقگرفتگی شود.
1. آتش گرفتن روغن در آشپزخانه
- شعله اجاق را در صورت امکان و بدون نزدیک شدن به آتش خاموش کنید.
- فقط اگر بدون نزدیک شدن بیشازحد به شعله ممکن است، درپوش فلزی مناسب را بهآرامی روی ظرف قرار دهید تا جریان اکسیژن محدود شود.
- تا زمان سرد شدن کامل ظرف، درپوش را برندارید.
- از جابهجا کردن ظرف روغن مشتعل خودداری کنید.
- هرگز روی روغن در حال سوختن آب نریزید؛ آب میتواند باعث پاشیده شدن روغن داغ و گسترش ناگهانی شعله شود.
برای حریق روغنهای آشپزی، خاموشکننده کلاس K در سیستم طبقهبندی آمریکایی یا خاموشکننده مناسب کلاس F در سیستم اروپایی طراحی شده است. در محیطهای آشپزی حرفهای باید از خاموشکننده متناسب با این نوع حریق استفاده شود. اگر آتش کوچک نیست یا مهار آن ایمن به نظر نمیرسد، آشپزخانه را ترک کنید.
2. آتشسوزی تجهیزات برقی
- به دستگاه یا سیمهای در حال سوختن دست نزنید.
- اگر بدون نزدیک شدن به آتش و در شرایط ایمن امکانپذیر است، برق را از کلید اصلی قطع کنید.
- از آب یا خاموشکنندههای پایه آبی استفاده نکنید؛ تا زمانی که برق قطع نشده، خطر برقگرفتگی وجود دارد.
- برای تجهیزات برقدار، از خاموشکنندهای استفاده کنید که روی برچسب آن مناسب بودن برای این نوع حریق مشخص شده باشد؛ مانند برخی خاموشکنندههای CO2 یا پودر خشک.
- اگر آتش گسترش پیدا کرده یا دود زیادی ایجاد شده است، فوراً خارج شوید.
توجه داشته باشید که CO2 برای استفاده در فضای بسته و کوچک محدودیت دارد؛ زیرا میتواند غلظت اکسیژن را کاهش دهد و خطر خفگی ایجاد کند. همچنین پس از قطع برق، نوع مادهای که در حال سوختن است اهمیت دارد و باید خاموشکننده متناسب با آن انتخاب شود.
3. استشمام بوی گاز
بوی گاز همیشه به معنای شروع آتشسوزی نیست، اما میتواند نشانه نشت گاز و احتمال انفجار باشد. در این شرایط:
- هیچ کلید برق، پریز، زنگ یا وسیله برقی را روشن یا خاموش نکنید.
- از کبریت، فندک و هر نوع شعله باز استفاده نکنید.
- اگر بدون ایجاد خطر امکانپذیر است، شیر اصلی گاز را ببندید.
- درها و پنجرهها را فقط در صورتی باز کنید که انجام این کار ایمن باشد و به روشن یا خاموش کردن تجهیزات برقی نیاز نداشته باشد.
- همه افراد را از ساختمان خارج کنید.
- از بیرون و در فاصله امن با امداد گاز یا آتشنشانی تماس بگیرید.
- اگر بوی گاز شدید است، برای بستن شیر گاز یا باز کردن پنجرهها در محل نمانید؛ سریع خارج شوید. تا زمانی که متخصصان ایمنی محل را تأیید نکردهاند، به ساختمان برنگردید.
یادآوری مهم: در همه سناریوها، اگر آتش در حال گسترش است یا دود و حرارت امکان اقدام ایمن را از بین بردهاند، تلاش برای مهار حریق را متوقف کنید و از ساختمان خارج شوید. توصیههای مربوط به تخلیه، طراحی نقشه فرار و آتش روغن بر اساس راهنماهای سازمان آتشنشانی آمریکا و منابع ایمنی حریق تنظیم شدهاند.
انواع حریق و کپسول مناسب هرکدام
آتشسوزیها بر اساس نوع ماده سوختنی در پنج کلاس اصلی D ،C ،B ،A و K دستهبندی میشوند. جدول زیر کاربرد هر کلاس و خاموشکنندههای مناسب آن را نشان میدهد:
| کلاس حریق | نوع ماده سوختنی | مثالها | کپسول مناسب |
|---|---|---|---|
| A | مواد جامد قابل اشتعال | چوب، کاغذ، پارچه، لاستیک و برخی پلاستیکها | آب، فوم و پودر خشک چندمنظوره ABC |
| B | مایعات و گازهای قابل اشتعال | بنزین، نفت، الکل، رنگ، پروپان و بوتان | پودر خشک BC یا ABC، فوم مناسب و CO2 |
| C | تجهیزات و مدارهای الکتریکی برقدار | تابلو برق، سیمکشی، موتور و تجهیزات برقی | CO2 یا پودر خشک مناسب تجهیزات برقدار |
| D | فلزات قابل اشتعال | منیزیم، سدیم، پتاسیم، تیتانیوم و پودر آلومینیوم | پودر مخصوص حریق فلزات متناسب با نوع فلز |
| K | روغنها و چربیهای مورد استفاده در پختوپز | روغن سرخکردنی، چربی حیوانی و روغن سرخکن صنعتی | خاموشکننده شیمیایی تر مخصوص روغن و چربی آشپزی |

ایمنی حریق به تفکیک محیط
اصول ایمنی حریق در هر محیط با توجه به نوع فعالیت، مواد قابل اشتعال و شرایط خروج متفاوت است. بنابراین، انتخاب کپسول آتشنشانی، نصب هشداردهندهها و پیشگیری از آتشسوزی باید متناسب با خطرات هر فضا انجام شود.
خانههای ویلایی و مسکونی
در خانهها، آشپزخانه، وسایل گرمایشی، اتصالات برق و انباری از مهمترین نقاط پرخطر هستند. برای کاهش احتمال آتشسوزی:
- هنگام آشپزی اجاق را رها نکنید و مواد قابل اشتعال را از شعله دور نگه دارید.
- سیمها و پریزهای آسیبدیده را تعمیر یا تعویض کنید.
- وسایل گرمایشی را از پرده، مبلمان و سایر مواد سوختنی دور نگه دارید.
- در اتاقهای خواب، بیرون محدوده خواب و تمام طبقات هشداردهنده دود نصب کنید.
- کپسول مناسب را در محلی قابل دسترس قرار دهید.
- مسیرهای خروج را از وسایل اضافی خالی نگه دارید.
آپارتمان و مشاعات (راهپله، درب ضد حریق، پارکینگ)
در ساختمانهای آپارتمانی، دود و آتش میتوانند از طریق راهروها، راهپلهها و پارکینگ به بخشهای دیگر منتقل شوند. به همین دلیل:
- راهپله و راهروها را با جاکفشی، کارتن و وسایل اضافی مسدود نکنید.
- درهای ضد حریق و آرامبند آنها را سالم نگه دارید و مانع بسته شدن خودکار درها نشوید.
- از نگهداری بنزین، تینر و مواد اشتعالپذیر در پارکینگ خودداری کنید.
- تجهیزات برقی و شارژر خودروهای برقی را به افراد متخصص بسپارید.
- سیستم اعلام و اطفای حریق ساختمان را متناسب با کاربری و مشخصات آن بررسی و نگهداری کنید.
مغازه و فروشگاه
در فروشگاهها، کالاهای قابل اشتعال، تجهیزات برقی و حضور مشتریان، توجه به پیشگیری و تخلیه اضطراری را ضروری میکند.
- کارتن، کاغذ و محصولات پلاستیکی را از منابع حرارتی و تابلو برق دور نگه دارید.
- از اتصالات برقی غیراستاندارد استفاده نکنید.
- مسیر بین قفسهها و خروجی اضطراری را باز نگه دارید.
- هشداردهنده و کپسول مناسب با نوع کالاها و تجهیزات فروشگاه تهیه کنید.
- کارکنان را با محل تجهیزات اطفا و نحوه تخلیه اضطراری آشنا کنید.
کارگاه و انبار
وجود مواد شیمیایی، حلالها، سوختها و دستگاههای صنعتی، خطر آتشسوزی در کارگاهها و انبارها را افزایش میدهد. مهمترین اقدامات پیشگیرانه عبارتاند از:
- مواد قابل اشتعال را در ظروف مناسب و دور از منابع حرارتی نگهداری کنید.
- هنگام جوشکاری و برشکاری، مواد سوختنی اطراف را دور کنید و اقدامات ایمنی کار گرم را رعایت کنید.
- دستگاهها، موتورها و تابلوهای برق را بهصورت دورهای بررسی کنید.
- مسیرهای خروج و دسترسی به تجهیزات اطفا را باز نگه دارید.
- خاموشکنندهها را متناسب با نوع مواد موجود انتخاب کنید؛ مواد شیمیایی و فلزات قابل اشتعال ممکن است به تجهیزات تخصصی نیاز داشته باشند.
خودرو
آتشسوزی خودرو ممکن است بر اثر نقص برق، نشت سوخت، تصادف یا داغ شدن قطعات موتور رخ دهد. برای پیشگیری، سیمکشی و اتصالات برقی را بررسی کنید، نشتی سوخت را جدی بگیرید و از نصب تجهیزات غیراستاندارد خودداری کنید. در صورت آتشسوزی، خودرو را در محل امن متوقف کنید، موتور را خاموش کرده و همه سرنشینان را خارج کنید. از خودرو فاصله بگیرید و با آتشنشانی تماس بگیرید. کاپوت را بهطور کامل باز نکنید؛ زیرا ورود ناگهانی اکسیژن ممکن است شعله را تشدید کند. در خودروهای برقی نیز آتشسوزی باتری میتواند با حرارت زیاد و شعلهور شدن مجدد همراه باشد؛ بنابراین، اطفای آن باید به نیروهای متخصص سپرده شود.
آموزش استفاده از کپسول آتش نشانی (روش PASS)
- P (Pull): پین ایمنی را بکشید.
- A (Aim): نازل را به قاعده آتش بگیرید، نه شعلههای بالا.
- S (Squeeze): دستگیره را بهآرامی و یکنواخت فشار دهید.
- S (Sweep): نازل را از چپ به راست روی قاعده آتش حرکت دهید.

جمع بندی؛ چکلیست جامع ایمنی حریق
برق و تجهیزات الکتریکی
- سیمها و کابلهای آسیبدیده تعمیر یا تعویض شدهاند.
- از پریزها و چندراهیهای غیراستاندارد استفاده نمیشود.
- تجهیزات برقی پرمصرف به یک پریز متصل نیستند.
- تابلو برق و اتصالات بهصورت دورهای بررسی میشوند.
گاز و وسایل گرمایشی
- شیلنگ، بست و اتصالات گاز سالم هستند.
وسایل گرمایشی از مواد قابل اشتعال فاصله دارند. - بخاری، شومینه و آبگرمکن بهصورت دورهای بررسی میشوند.
- در صورت نشت گاز، اقدامات ایمن و خروج اضطراری انجام میشود.
مواد قابل اشتعال
- مواد اشتعالپذیر در ظروف مناسب نگهداری میشوند.
- مواد سوختنی از شعله و منابع حرارتی دور هستند.
- مواد شیمیایی ناسازگار جدا از یکدیگر نگهداری میشوند.
مسیر خروج و تخلیه اضطراری
- راهروها، راهپلهها و خروجیها مسدود نیستند.
- درهای خروج اضطراری بهراحتی باز میشوند.
مسیر خروج و محل تجمع اضطراری مشخص است. - درهای ضد حریق و تجهیزات خودبند سالم هستند.
هشداردهندهها و سیستم اعلام حریق
- هشداردهندههای دود در محل مناسب نصب شدهاند.
- عملکرد هشداردهندهها بهصورت دورهای آزمایش میشود.
- باتری هشداردهندهها سالم است.
- سیستم اعلام حریق ساختمان بررسی و سرویس میشود.
کپسول و تجهیزات اطفای حریق
- کپسولها متناسب با نوع خطر انتخاب شدهاند.
- کپسولها در محل قابل دسترس قرار دارند.
- فشارسنج، پلمب و بدنه کپسولها بررسی شدهاند.
- سرویس و شارژ کپسولها طبق دستورالعمل سازنده انجام میشود.
- افراد حاضر با نحوه اعلام حریق و استفاده ایمن از تجهیزات آشنا هستند.